Думан Нариманұлы: "Субсидиалау тәртібі өзгерді"

Бөлім басшысымен сұхбат

 Абай ауданындағы пайдалануға жарамды жер алабының басым бөлігі тек жайылымды ғана құрағандықтан, бұл өлке ежелден ата кәсіпке қолайлы мекен саналады. Сол себептен де, төрт түлікке ерекше көңіл бөлетін ауданымыздың экономикасын тіреп тұрған бірден бір сала - мал шаруашылығы. Бүгінде мемлекеттік бағдарламалардың игілігіне кенелген шаруашылық иелері әсіресе түлік басын асылдандыруға кеңінен көңіл бөліп, тындырымды іс атқарып жүр. Осы ретте, ауылшаруашылығы саласын дамыту бағытындағы жаңашылдықтар жайында ауданның кәсіпкерлік және ауылшаруашылығы бөлімінің басшысы Думан Нариманұлымен сұхбаттасқан едік.

 

-Елбасының биылғы Жолдауының негізгі басымдықтарының бірі «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасын қабылдап, экономиканың жеделдетілген технологиялық жаңғыртылуын қалыптастыру екені белгілі.  Бұл игі істен  ешбір сала қалыс қалмауы тиіс.  Ал осы ретте, негізгі құжаттамасы қағаз жүзінде жүргізілетін ауыл шаруашылығы саласы да жаңашылдыққа бой үйретудің жолдарын қарастыруда. Атап айтсақ, қазіргі күні тиісті ведомства субсидия берудің екі бағытын ғана электронды жүйеде іске асырса, көп ұзамай құжат рәсімдеу түгелдей заманауи форматқа көшпекші. Осы жаңашылдықтың жай-жапсарына тоқтала кетсеңіз.

            -Сөзіңіз орынды, Елбасы Н.Назарбаевтың биылғы Жолдауында баса айтылған «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында ауыл шаруашылығы саласы да жаңа жүйеге бет бұруда. Осыған орай биылғы жылғы субсидия қағидаларына  да бірқатар өзгерістер енгізілді. Айталық, әрбір ауылшаруашылығы тауар өндіруші субсидия алуға өтінімді жеке электронды цифрлық қолтаңбасы (ЭЦП) мен ақпараттық талдау жүйесі (ИАС) арқылы тиісті өтінімді қалыптастырады және  электронды түрде облыстық ауылшаруашылығы басқармасына өзі тікелей өтінім жолдайды. Ал, облыстық ауылшаруашылығы басқармасының мал шаруашылығы бөліміне түскен электронды өтінімді қайта қарап толықтыру мен тексеру үшін басқарма аудандық ауылшаруашылығы бөліміне жолдайды. Ал, аталмыш бөлім келіп түскен өтінімнің талаптар мен өлшем-шарттарына сәйкестігін (мал басы; аналығы, төлі) салыстырып тексеру үшін жұмыс тобын құрып, өтінім берген шаруашылыққа барып сәйкестігін салыстырып, тексерудің нәтижесін алып, басқармаға құжатты қайтадан жібереді. Яғни, жіті тексерілген құжат тағы да электронды түрде жолданады. Егер тексеру кезінде сәйкессіздіктер кездескен жағдайда ауылшаруашылығы бөлімі басқармаға себебін көрсетіп, электронды хат жолдайды. Әйтседе, шаруашылықтың сәйкессіздікті түзеп және толықтырып қайта өтінім беруіне толық мүмкіндігі бар. Міне, аңдағандарыңыздай, құжатты өткізуге облыс орталығына сабылудың қажеті жоқ. Жаңа бағдарламаның тиімді тұсы құжат рәсімдеу кезіндегі заманауи форматқа көшу арқылы экономиканың жеделдетілген технологиялық жаңғыртылуын қалыптастыру екені айқын.

             -Жаңа жүйе интернет игілігі дендеп ене қоймаған шалғайдағы шағын ауылдардағы азаматтарымыз үшін қолайсыздықтар әкелмей ме? Ол үшін қандай нақты шаралар қабылдануда?

-Дұрыс айтасыз, бұл тұста біраз келеңсіздіктердің бары жасырын емес. Себебі көптеген ауылдық округтердегі интернет желілерінің сын көтермейтіндігі аталмыш жаңа жүйемен жұмыс жасауда қол байлау болары анық. Алайда, аудан орталығына келген шаруашылық иелері үшін екі жерден шаруа қожалықтарына ақылы қызмет көрсету орталықтары жұмыс жүргізетіндігін ескерте кеткіміз келеді. Яғни, іске мықтап ден қойған азаматтар үшін жаңа жүйе қол жетімді болмақ. Ал, қазіргі күні бұл жүйе тиімділігін түсіндіретін топ жұмыс істеуде. Бұл орайда жоғарыда айтылған қос бірдей қызмет көрсету орталығының жұмысынан шаруалар хабардар деген ойдамыз.

-Осы ретте туындайтын бір заңды сауал бар. Жаңа жүйені түсіндіру шаралары бойынша құрылатын ақпараттық насихаттық топ құрамына қандай құзырлы орындар өкілдері енеді? Топтың жұмыс жасау тәртібі қандай?

-Жаңа жүйе жайында бүгінде ауыл-ауылдарда ақпараттық түсінік жұмыстары жүйелі түрде  жүргізілуде. Қазіргі күні арнайы жасақталған мамандар Архат ауылдық округіне жол тартқандығын да айта кеткен жөн. Бес адамнан тұратын жұмыс тобы құрамында Жер қатынастары бөлімі, аудандық Ветеринария бөлімдерінің мамандары бар. Олар арнайы түрде ауыл тұрғындарымен кездесіп, түсіндіру шараларын жүргізуде. Бұл дегеніміз азаматтар аталмыш жаңашылдық төңірегінде туындаған сауалдарына толыққанды жауап ала алады деген сөз.  

-Бүгінде ауданымыздың шаруалары негізінен қандай бағыт бойынша субсидия алып келеді? Жалпы, қазіргі уақытта еліміз бойынша мал шаруашылығын субсидиялаудың қанша түрі бар? Ал алдағы уақытта жаңа жүйеден қандай тиімділіктер күтілуде?

-Ауылшаруашылығына қолайлы аудан болғандықтан көбіне асыл тұқымды ірі қара малы мен жылқы, қой-ешкі төлдеріне де субсидия алуға ниетті шаруалар қатары көп. Бүгінгі күні аудан бойынша асыл тұқымды мал сатып алудың құнын арзандату бойынша, селекциялық жұмыстар жүргізу және мал шаруашылығы өнімінің сапасын жоғарылату мақсатында субсидия қаражаттарына қол жеткізуде мол мүмкіндіктер барын айта кеткен орынды. Жұмыс барысымызға тоқтала кетсек, мәселен, МІҚ малының аналық басының селекциялық жұмыстарына өтінім 1-мамырдан  1-ші шілде аралығында қабылданса, әрбір аналық басқа 10 мың теңге төленетіндігін айта кеткен жөн. Ал, төліне өтінім 1-шілдеден бастап 20-қараша аралығында қабылданады және 80% төл алынған жағдайда қосымша әр аналыққа 8 мың теңгеден, ал 80 пайыздан төмен алынса әр аналық  басына  6 мың теңгеден қаражат төленеді.

Шаруашылық иелерінің қой малының  селекциялық жұмыстарын субсидиялауға ағымдағы жылдың 1 қырүйегінен желтоқсан айының аралығында өтінім беруге мүмкіндіктері бар. Асыл тұқымды саулықтардың селекциялық жұмыстарына 2500 теңге, ал тауарлы шаруашылықтың  саулықтарының селекциялық жұмыстарына 1500 теңге төленеді.

            Асыл тұқымды 18 айдан аспаған тайыншалар мен 26 айдан аспаған бұқашықтарды сатып алған жағдайда әр ірі қара басына 150 мың теңге субсидия қаражаты төленеді. Асыл тұқымды 18 айға дейінгі қой малын  сатып алған жағдайда әр басқа  8 мың теңге, ал қошқар басына 20 мың теңге субсидия қаражаты төленетіндігін ескертеміз.

            Сондай-ақ, асыл тұқымды 5 жасқа дейінгі айғыр сатып алған жағдайда 100 мың теңге және 3 жасқа дейінгі байталдарға 40 мың теңге субсидия қаражаты төленеді. Қозы етін өндірудің құнын арзандату бойынша әр басқа 1,5 мың теңге субсидия қаражаты төленеді. Алайда, оған қойылатын өзіндік талаптар да бар. Мәселен, бірдейлендіру нөмірлерінің тіркелуі, сойылған сәттегі қозылардың жасы 12 айдан аспауы, зоотехникалық есептері мен ветеринариялық санитариялық іс-шаралардың жүргізілуі, қой ұшаларын стандартқа сай бөлшектеуді қамтамасыз ететін ет өңдейтін өндіріс орындарына өткізу сынды талаптар орындалуы шарт.

Сонымен қатар, биыл Ауылшаруашылығын қаржылай қолдау қоры арқылы берілетін «Береке» бағдарламасына да өзгерістер еніп отыр. Несие мақсаты мүйізді ірі қара малын семіртіп, ет өнімін өндіруге бағытталған. Ол үшін 20 адамнан кем емес адамдар немесе шаруа қожалықтары несиені алып кооператив болып құрылуы қажет.

-Осы ретте туындайтын сауал, ауданымызда құрылған кооперативтер саны қанша? Оларға берілетін мемлекеттік жеңілдіктер көлемі арта ма?

-Құрамында 20 адамнан кем емес тұлғалар біріге отырып, кооператив құра алады. Оларға берілетін өзіндік жеңілдіктер де қарастырылған. Біріккен тұлғалар несие алып, мал бордақылау алаңдарын ашса, оған ет тапсыруға мол мүмкіндіктер берілері анық. Сондай-ақ, кооперативке берілетін негізгі басымдықтар ішінде бұқашықтардың бордақылау шығындарын арзандату мен құрама жемнің (комбикорм) құнын арзандатып беру қарастырылған. Десек те, ауданымызда құрылған 5 кооператив, кейбір міндеттелген талаптар шеңберінен шыға алмауы істі бастауға кедергі келтіруде.

Етке тапсырылған әр бұқашыққа 20 мың теңге субсидия қаражаты төленеді. Ол үшін қойылатын талаптар мен өлшем-шарттары орындалуы тиіс. Алайда, біздің бірқатар аудандар үшін осы талаптардың орындалмауы салдарынан бұл іске әлі де қол жеткізе алмай отырмыз. Мәселен, тоңазытқышпен жабдықталған мал сою пунктінің болуы және есептік нөмірі бар ветеринариялық зертхананың болуы тиіс делінген. Ал, өкінішке орай бізде ол талаптар орындалмай отыр. Осы ретте айта кетсем, жуырда облыс орталығында өткен алқалы жиында осынау талаптар шеңберінде түрлі сауалдар жолданып, бұл міндеттемелер қайта қаралатын болды. Және де құрама жемнің құнын арзандату үшін де өзіндік қойылатын талаптар мен өлшем-шарттар бар. Құрама жемнің сапасын анықтайтын сараптау зертханасы бар және есептік нөмірі бар құрама жем өндіретін зауыттан  сатып алынған жағдайда 1 тоннаға 20 мың теңге субсидия қаражаты төленеді. 

-Еліміз бойынша агроөнеркәсіп кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының тұжырымдамасы әзірленгені белгілі. Осынау жаңа жобаның ауылшаруашылығын субсидиялауға қатысты жаңа талап-тәртіптерін қысқаша түсіндіріп өтсеңіз.

- Иә, негізінен агроөнеркәсіп кешенін дамытуға арналған ілкімді бағдарламалар қатары мол десек артық айтқандығымыз емес. Солардың бірі 2017 жылғы 27 қаңтардағы №30 АШМ бұйрығымен қабылданған мемлекеттік бағдарлама негізінде жұмыстар жүргізілетін болады. Ол шаралардың ілкімдісі жоғарыда атап өткенімдей кооперативтер құру арқылы кіші шаруашылықтарды ірілендіру болып табылады.

-Елбасы Жолдауында атап көрсетілгендей, агроөнеркәсіп – ел дамуының драйвері. Бұл сала өндірісін әртараптандыру арқылы еліміздің, қала берді облысымыз бен ауданымыздың ауылшаруашылық тауары экспортын арттыру алдағы міндет. Бұл ретте, Жолдау жолындағы мол мүмкіндіктің иелері – кәсіпкерлер екені анық. Ал, олардың мемлекет тарапынан берілер көмек пен көптеген игілікке қол жеткізулері үшін алдағы уақытта қандай кешенді шаралар жүргізілмек?

-Ауданның басты бағыты мал шаруашылығы оның ішінде ет бағытында болғандықтан ет өндірісін дамыту негізгі жолға қойылып отыр. Шаруа қожалықтары ғана емес жеке қосалқы шаруашылықтарды да жұмысқа тарту несиелер беру арқылы мал бордақылау алаңдарын құра отырып және кооперативке біріктіріп, бәсекеге қабілетті ет өндіріп, ет экспортын дамыту сынды кешенді шараларды жүргізу жоспарда бар. Бұл ретте кәсіпкерлерге, жалпы агроөнеркәсіпке мемлекет тарапынан мол мүмкіндіктер беріліп отырғандығына өздеріңіз де куәгерсіздер. Сол бағытта жүйелі жұмыс жасауда біз де сала мамандары ретінде аянып қалмаспыз.

-Сұхбатыңыз үшін алғыс білдіреміз. Еңбектеріңізге табыс тілейміз.

Сұхбаттасқан Тоғжан РАХЫМБЕКҚЫЗЫ,

«Абай елі»

 

Мақаланы бөлісу

Пікір қалдыру үшін тіркелу

Біз туралы

Бас редактор: Байтусов Нуржан Мейзханович   

Тілшілер:  Сарсенбина Анар Қабдуалиқызы

Тілшілер: Рақымбекқызы Тоғжан 

Компьютерде теруші: Дукенбаева Баян 

 

 

Сайт материалдарымызды пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті.

Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін.

Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Соңғы жаңалықтар

Жазылу

Жаңалықты сізге жеткіземіз!
Скачать шаблоны Joomla бесплатно.
Создать личный сайт на Joomla!