Өркенді өңір келбеті

Өркенді өңір келбеті (6)

Іргелі бастама

 

         Арғын-Тобықтының көрнекті ел билеушісі, қарадан хан атанып аға сұлтан болған, күллі мұсылман қауымның қастерлі мекені Меккеге барып қажы атанып, тәкие салдырған, Қарқаралыда мешіт тұрғызған кең жүректі қайраткер, хәкім Абайдың әкесі, Үш жүзге аты мәлім ұлы тұлға Құнанбай Өскенбайұлына арнайылап мүсін соғу бастамасы осыдан біраз уақыт бұрын басталған болатын. Тек осы бастаманы қолдаушылар тұрғысынан қолбайлау мәселелер туындап отыр.

         Қазіргі күні мүсіннің кесімі мен ол тұратын алаңның жобасы да әзір екен. Мүсінді саржалдық скульптор Нұрбол Қалиев қашап, орнатпақшы. Ескерткіш құрылысын қаржыландыру үшін қажы бабаның атына арнайы қор ашылып, қор жұмысын мәслихат депутаты, белгілі кәсіпкер Ардақ Белібаев жүргізіп келеді. Бірлік, берекесін ту еткен аудан тұрғындары бүгінде сол қорға өз үлестерін қосып, шаруа шыңдала түскен. Қор төрағасы өз сөзінде:

-Алыс-жақын ағайын бұл бастама туралы құлағдар болып отыр екен. Көбі қолдау білдіріп қоңырау шалып жатыр. Соның ішінде кешегі Ізғұтты ұрпағы, қазіргі уақытта Алматы қаласында тұратын Дәулетхан Ешмұратұлы, сонымен қатар жерлесіміз Қайрат Қасымжанов хабарласып қолдау көрсететіндіктерін жеткізді. Қазірдің өзінде қорға 1 млн 614 мың қаражат құйылып, сең қозғалды. Кең жүректі жомарт жандар да атсалысып жатыр. Айтар болсақ жеке кәсіпкер Нысанбек Дінсләмұлы 100000 теңге көлемінде қаражатты аударды. Бұл игі бастамаға ат салысқан жандардың қамқорлықтарын қасиетті бабамызға деген құрмет деп білемін,-деп пікір білдірді.

         Десек те, кей мекемелер бұл іске көмек қолын созуға тырыспайтын сияқты. Айтар болсақ, ауданымыздағы Қазақстан Халық Банкі филиалы, «Риза» КММ-сі, Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің Абай аудандық аумақтық инспекциясы, жер кадастрлық бөлімі, аудандағы «Қазақтелеком» филиалы, №49 өрт сөндіру бөлімі мен ауданның төтенше жағдайлар бөлімі, ауданымыздағы «Қазпошта» филиалы мәселе турасында салғырттық танытуда екен.

 Нұржан БАЙТӨС,

«Абай елі»

Дүйсенбі, 21 Желтоқсан 2015 00:00

Тәуелсіздік тәу етер киелі ұғым

Автор

Мерекелік салтанат

Тәуелсіздік тәу етер киелі ұғым

Тәуелсіздік – елдік мүдде жолындағы ең басты құндылығымыз. Осынау 24 жыл ішінде егеменді Қазақ елін қалыптастырып, нарықтың өткелдерінен аман өтіп келеміз. Бұл айтулы күн еліміздің барлық азаматтары үшін орны ерекше мереке деп білеміз, себебі, осынау жүрекжарды қуанышқа толы күн ата - бабаларымыздың ғасырлар бойы армандап, күткен күні болатын.

Елдігіміздің тұтқасы саналар осынау мерекеге орай Абай аудандық мәдениет үйінде салтанатты жиын болып өтті. Мемлекеттік Әнұран орындалғаннан соң, жиынды аудан әкімі Тұрсынғазы Мүсәпірбеков құттықтау сөзбен ашты. Өз сөзінде Т.Жантұяқұлы Абай ауданының жетістіктерін тізбектей келе, барша жұртшылықты Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік мерекесімен құттықтап, ізгі лебізін білдірді.

Осыдан соң тебіреніске толы ерекше сәтке кезек берілген болатын. Атап айтсақ, ел әлеуеттілігін еселеу жолындағы еңбектері ерен толағай табыс иелерін марапаттау мәртебесі аудан әкімі Тұрсынғазы Жантұяқұлына табысталды.

Жыл қорытындыланар шақтағы Тәуелсіздік мерекесі осы кезеңге дейінгі атқарылған шаралардың нәтижесін шығарар мезгіл. Бұл ретте бірқатар абайлықтар өңір әлеуетін еселеу жолында зор абыройға кенелгенін айта кету ләзім. Мәселен, «Қазақстан Республикасының Құрметті депутаты» атағымен аудандық мәслихатының хатшысы Төлеубек Аманғазыұлы марапатталды. Бұдан өзге де әр саланың үздік қызметкерлерінің мерейі үстем болды. Тоқталар болсақ, Қазақстан Республикасының Денсаулық және әлеуметтік даму министрі Тамара Дүйсенованың Алғыс хатымен – аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Сағдат Тәтиева марапатталды. Ал «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі Жанат Хайсина мен Еркін Жолжігітовтің кеудесіне тағылды.

Сонымен қатар, «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалімен «Нұр-Сана» салт-дәстүр орталығының төрайымы Нұрғалиқызы Қаныша марапатталады. Мерейге бөленгендер арасында Білім және Ғылым Министрлігінің Құрмет Грамотасын иеленген Қарауыл гимназиясының мұғалімі Нағия Бұланбаеваның есімін де айта кеткен жөн. Ал Республикалық «Алтын қалам» әдеби жүлдесінің «Жылдың үздік поэзиясы» аталымының жеңімпазы дипломы «Абай елі» газетінің бас редакторы Нұржан Мейізханұлына табысталды.

Сондай-ақ, Шығыс Қазақстан облысы әкімінің грамотасымен – Ш.Тоқжігітов атындағы орта мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Байжігітова Айгүл Нұрланбекқызы және аудандық емхана хирург-дәрігері Әзкенов Жанарбек Жұмағазыұлы,

Көкбай ауылы «Қашым» шаруа қожалығының мал өсірушісі Шыңғыс Ерлан Боранбайұлы, ШҚО мемлекеттік қызмет істері департаментінің арнайы грамотасымен – «Абай ауданы әкімінің аппараты» марапатталды.

Осынау сәттері қуанышқа бөленген жерлестеріміздің қатары мол болды. Расында еңбектегі толайым табыс тек қоғамға адал қызмет етуші жандардың жанкешті қызметінің нәтижесінде ғана келеді. Бұл ретте облыстық денешынықтыру және спорт басқармасының грамотасымен аудандық спорт мектебінің жаттықтырушысы Ұлан Жанболатов марапатталады. Ал денсаулық сақтау басқармасының Грамотасын Архат ауылдық дәрігерлік амбулаториясы дәрігері Рахымжанова Ғалия Қонысбайқызы иеленді. Облыстық Білім басқармасының Грамотасы Ж.Молдағалиев атындағы мектеп мұғалімі Жақман Гүлсім мен Абай атындағы мектеп – лицей бастауыш сынып мұғалімі – Раушан Қожақова және Шәкәрім атындағы орта мектептің тарих пәні мұғалімі Назкен Уәлиеваға табысталды.

Осы орайда, ауданымыздағы орын алып жатқан жағымды жаңалықтардың жаршысы саналып жүрген «Абай елі» газеті Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігі байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитетінің «Үздік арнайы жоба» номинациясымен марапатталғанын да айта кеткен орынды.

Ал сахна төріндегі марапаттау кезегі мұнымен таусылған жоқ. Осыдан кейінгі кезек Абай ауданы бойынша «Жыл үздігі» номинациясының иегерлеріне берілді. Бұл ретте «Үздік ауыл әкімі» Кеңгірбай би ауылдық округінің әкімі Боранжанова Гүлнарға, «Мәдениет саласының үздігі» М.Әуезов атындағы кітапхананың кітапханашысы Түгелбаева Мапураға, «Ауыл шаруашылығы саласының үздігі» номинациясы - Кеңгірбай би ауылдық округі ветеринариялық пункт меңгерушісі Жарасбаев Жасұланға, «Спорт саласының үздігі» аталымы - спорт мектебінің Саржал бөлімшесінің Қазақ күресі мен дзюдодан жаттықтырушысы Әкішев Медетке, «Үздік полиция қызметкері» - Ішкі істер бөлімінің уақытша ұстау изоляторы бастығының орынбасары, полиция капитаны Байбуринов Болатқа, «Денсаулық сақтау саласының үздігі» номинациясы - дәрігер терапевт Нұрғали Назымға салтанатты түрде табысталды.

Сонымен қатар келесі номинациялар бойынша, Б.Байғожина атындағы ясли-бақшасының ән жетекшісі «Білім саласының үздігі» аталымы - Көзбаева Әсемге, «Үздік кәсіпкер» – «Тоты» сауда үйінің жетекшісі Несіпханұлы Айдарға, «Үздік мемлекеттік қызметкер» - білім бөлімінің бас маманы Слямханов Ролланға, «Жас жұлдыз» номинациясы аталымы Республикалық «Көңілашар» Телевизиялық бағдарламасының жеңімпазы Алтыбаев Мейіржанға беріліп, марапат иелері құрметке кенелді.

Бұл күн еңбекте озат атанған жерлестеріміздің абыройлары асқақтаған күн болды. Олай дейтініміз, аудан әкімінің Алғыс хатымен бірқатар азаматтар марапатталды. Бұл орайда, Көкбай ауылындағы «Құмар» шаруа қожалығының мүшесі Демеуханұлы Құмар,

С.Бекбосынов атындағы орта мектептің мұғалімі Жүнісова Айман Ибрагимқызы, жұмыспен қамту орталығының директоры Қырқынбайұлы Жұмағали, Медеу ауылдық округі әкімі аппаратының бас маманы Темірбекұлы Қуанышбек, онколог-дәрігер Оразбаева Гүлмира, дәстүрлі әнші, Саржал саз филиалының ән-домбыра бөлімінің мұғалімі Әліпбаев Жұмабек, жеке кәсіпкер Кәберұлы Қанат, зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтың Абай аудандық бөлімшесінің маманы Санабаева Гүлназ, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің бас маманы Исаханова Назым, Саржал ауылының су операторы Дәрібаев Амантай, жеке кәсіпкер Дүйсенова Жанар, Халыққа қызмет көрсету орталығының басшысы Таңат Сағатұлы сынды жерлестеріміздің мерейлері тасыды. Жүздеріне қуаныш ұялап, құшақтары алқызыл гүлге толған абайлықтарға зал толы жерлестері құрмет білдіріп ұзақ қол соқты.

Осыдан соң Тәуелсіздік күні мерекесіне орай ауданымызға мемлекеттік қызметке жаңадан қабылданған мемлекеттік қызметкерлері Абай ауданының ішкі саясат бөлімінің жетекші маманы Қабеп Жарас Сәбитұлы мен Абай ауданының сәулет, құрылыс, тұрғын-үй коммуналды шаруашылығы және автомобиль жолдары бөлімінің бас маманы Болатқызы Гүлнұр салтанатты түрде ант қабылдады.

Осынау мерейлі сәттердің соңын ала Тәуелсіздіктің 24 жылдығына арналған «Тәуелсіздік деп соғады жүрегіміз» атты мерекелік концерттік бағдарлама шымылдық түрді. Айта кету керек, ең алдымен сахна төрінен Қазақ   Хандығының 550 жылдығына орай дайындалган сахналық қойылым көрсетілді. Ұлттық рух пен жігерлі намысқа құрылған әсерлі көрініс көрерменді тегіс тебіренткені анық.

Жалпы, мерекелік концерт барысында жергілікті өнерпаздарымыз Қарлығаш Сайдахметова, ҚР Еңбегі Сіңген Мәдениет Қайраткері Нұрлан Көшеров, Нұрбек Өмірбеков, Тамара Көзбаевалар Абайлық көпшілікке арнап ән әуелетті. Сонымен қатар, «Өрнек» би тобының өнеріне де көрермен ұзақ қол соқты.

Осылайша, азаматтарымыздың абыройлары асқақтап, еңбеккерлеріміз құрметке кенелген салтанатты жиын мәресіне жеткен еді. Алып бәйтеректей тамырын тереңге жайған Қазақ мемлекетінің келешегі кемел, болашағы жарқын болсын. Алдағы Тәуелсіздіктің 25-ші жылын да мол жетістік, толағай табыспен өткізейік!..

 

Самал Серікқазиева

«Абай елі»

 

Сейсенбі, 20 Қазан 2015 00:00

БАЛАЛАРДЫ МӘПЕЛЕЙДІ БАҚШАСЫ

Автор

«Балапан» бағдарламасы аясында

 

                     БАЛАЛАРДЫ МӘПЕЛЕЙДІ БАҚШАСЫ

 

Бала тәрбиесі қай қоғамда болмасын алдыңғы кезекте тұрады. Дегенмен қазіргі жаһандану дәуірі мен ақпараттар ағыны қауырт шақта бұл сала өте маңызды мәселеге айналуда. Мемлекет бәсекелестікке қабілетті болуы үшін білім мен тәрбие ісі де озық үлгіде болуы тиіс. Сол себептен ауданымыздың әр ауылында балабақшалар ашылып, тұрғындарды қуанышқа бөлеуде. Бұл еліміз үшін, халқымыз үшін, ауданымыз үшін үлкен жетістіктердің бірі. Абай елі күн өткен сайын көркейіп, жаңа ғимараттармен толығып, абаттанып келеді. Қарауылда бір ғана «Б.Байғожина» атындағы бөбекжай болса, енді міне, оған «Балдәурен» ясли-бақшасы қосылып, екеу болды.

           Мына әлемде бөбектердің шат күлкісіне, сәбидің көңілі мен ризашылығына ештеңе жетпейді! Өткен аптада тағы да бір балалар бақшасының ашылу салтанатына куә болдық. Ауданымызға көрік беріп тұрған екі қабатты әсем де жаңа ғимараттың тұсаукесер рәсімі өтті. Мемлекетіміздің Әнұраны асқақтаған ашылу салтанатына аудан әкімінің орынбасарлары, әкімдік қызметкерлері, аудандық білім бөлімі басшысы мен қызметкерлері, мектеп директорлары, мекеме қызметкерлері ауылдың сыйлы қариялары мен ата-аналары қатысты.

Шара беташарында сөз алған аудан әкімінің орынбасары Марат Сейтжағпарұлы: өздеріңізге белгілі, бүгінгі таңда Н.Ә.Назарбаевтың «Ұлт жоспары - 100 нақты қадам» аса маңызды бағдарламалардың бірі болып отыр.   Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың «Балапан» бағдарламасы да бүлдіршіндер тәрбиесінің тынысын ашты. Кәсіпкерлікке күш беріп, бала күтімінің озық үлгісін меңгеруге, сондай-ақ балғындардың білім алуына үлкен сеп болып отыр. Жаңадан ашылған осы балабақша қабырғасынан болашақта ұлы Абай данамыздың өсиетін жадына түйіп өскен үлкен азаматтар шығатынына кәміл сенемін» - деп бөбектер мен олардың ата – аналарын аудан әкімінің және мәслихаттың атынан қуанышты қоныстойларымен құттықтады. Бұдан соң осы ғимаратқа жөндеу жұмыстарын жүргізген «Құрылыс» ЖШС компаниясының басшысы Шоранов Едіге сөз алып: «Біздің құрылыс компания Абай ауданында талай құрылыс нысандарын салды, бұл біздің бір ғана ғимарат емес, көптеген құрылыста қолтаңбамыз қалды» - дей келе, осы балабақшадан Абай елінің атын шығарар азаматтар өсіп шығатынына сенімім зор » деді ағынан жарылды. Құттықтай келе, балалардың игілігіне айналып отырған ясли - бақшаның меңгерушісі Мәдина Доғалбекқызына символикалық түрде кілт тапсырды. Ал құрыш қолды құрылыс компаниясының басшысына Абай елінің басшылары Марат Сейтжағыпарұлы мен Ерлан Арнаұлы иығына шапан жауып, құрмет көрсетті.

Өз кезегінде ясли - бақшаның лента қию рәсімі ауданның «Құрметті азаматы», ҰОС ардагері, жасы 90 – нан асқан абыз қария, батагөй бабамыз Жағыпар Жүнісжанов пен көп балалы әже, текті ана Әзімбаева Мәрияға құрметпен берілді. Осыдан соң шашу шашылып, ақ тілектер ағытылды.

Ашылу салтанатынан соң жиылған қауым балабақша ішін аралап шықты. Мұндағы «Балапан», «Балбөбек», «Ақбота», «Ертөстік», «Бәйтерек» және «Теремок» топтарын, медбиеке бөлмесі мен кір жуатын арнайы орынды, музыка мен спорттық - ойын залдарын тамашалады. Кірген беттен-ақ іші мұнтаздай таза, жылы да жарық бөлмелерді көріп көңіліміз орнықты. Тіпті, ясли-бақшаның төменгі қабатында орналасқан бөлмедегі жоғары қабатқа бүлдіршіндер үшін тамақ жіберетін лифтіні көрген көпшілік таңданыстарын жасырмады. Ал пәк жүректерімен, тәтті тілдерімен өлең - жыр арнаған тәрбиеленуші балдырғандар болашақтарынан мол үміт күттіргендей еді. Батагөй қария Жағыпар Бәйгелұлы балдырғандарға ақ батасын беріп, «Алла тағала менің жасымды берсін» деп жарқын өмір тіледі. Ақ тілектер ағытылған бұл күні «Нұр-Сана» салт-дәстүр орталығының төрайымы Қаныша Нұрғалиева да ізгі лебізін жеткізіп, сый - сияпат ұсынды. «Көп тілегі - көл» демекші, әсіресе аға буын өкілдерінің ақжарма тілектері мол болды.  Қызметте тәжірибесі мол, ұлағатты ұстаз әрі білікті ұйымдастырушы   Қарақабақова Мәдина Доғалбекқызы да осы қуанышты күнге ортақтасып келген барлық жандарға шексіз ризашылығын білдіріп, ата - әжелердің ізгі лебізі, ақ баталары балдырғандарға дари берсін деген тілегін жеткізді.

Айта кетейік, Шәкәрім көшесі бойындағы 140 балаға арналған «Балдәурен» ясли-бақшасы жалпы көлемі 1368 шаршы метрді алып жатыр. Бұл нысанға 300 миллион, 154 мың теңге қаржы бөлініп, ЖШС «Құрылыс» компаниясының құрылысшылары аз уақыттың ішінде салып шықты. Бүгінде балабақшада 140 бала тәрбиеленсе, арнайы білімі бар 12 тәрбиеші өз қызметтерін бастады.

Расында да, талаптардың үдесінен шыққан балабақшада балдырғандар үшін барлық жағдай жасалған. Жаңа да жарық, ұядай жылы тәрбие ошағында балалар спортпен де шұғылданып, өнер түрлерімен де айналысады. Өйткені спорттық құралдар мен музыкалық аспаптармен толықтай жабдықталған екен. Ал кең ауласында ағаштан ойын алаңына лайықталып жасалған дүниелер орналасыпты. «Ойын алаңдары әлі де толықтырылып жасалмақ. Бүлдіршіндердің алаңсыз ойнауына әрі қауіпсіздігіне баса мән береміз.» –дейді өз сөзінде жаңа ясли-бақшаның жаңа басшысы. Сайып келгенде, барлық мүмкіндікті жасап жатқан аудан әкімі Тұрсынғазы Жантұяқұлының көңіл бөліп, қамқорлық танытқандығының нәтижесінде Абай елі бүлдіршіндері осынау мекемеден ұлықты оғлан болып өсіп шығатынына сенім мол.

Иә, алдағы уақытта да «Балапан» бағдарламасы аясында осындай балабақшалар бой көтеріп, мектепке дейінгі тәрбиелеу ісі жүзеге асырыла бермек.

 

 

Анар СӘРСЕНБИНА,

«Абай елі»

 

Сейсенбі, 04 Тамыз 2015 00:00

Шыңғыстауға саяхат

Автор

Туған мекенді танып, біл!

Шыңғыстауға саяхат

 

            Ұлы Абай мекені тарихи жерлерге бай, қасиетті өлке. Тарихи құнды жерлерімізді танып-білу мақсатында ерекше жерлерімізді көзбен көріп насихаттау үшін үлкен жолға шықтық. Шыңғыстау бөктеріндегі Абай заманындағы тұлғалардың ізі қалған жерге Абай елінің қариясы көкірегі ояу шежіреші Серікқазы Шабданұлы, «Өлкетану» мұржайының басшысы Жүнісжанов Малгаждар мен жазушылар одағының мүшесі, Мерғали Ибраев атындағы «Ақсұңқар» ақындар сыныбының жетекшісі, Ы.Алтынсарин атындағы төсбелгі иегері Төлеген Жанғалиев және БАҚ өкілі де барды.

Саяхат барысында аңшылығымен белгілі, бұрындары қанжығасы майланған саятшы болған Серікқазы Шабданұлына бізге көрсеткен жерлерді Шәкәрімұлы Ахат арқылы білетіндігін айтты. Кезінде Ахат әкесі Құдайбердінің қора-жайын, Күңке, ақ апа Айғыз, Мүрсейіттің қора-жай мен бейітін көрсетіп кеткен екен. Біз оны фотоға түсіріп қайттық.  

Шыңғыстау жеріндегі сапарымыздың алғашқы аялдамамыз Құдайберді Құнанбайұлының қора-жайы. Құнанбайдың бәйбішесі, Найман Ағанас бидің қызы  Күңкеден туған. Құдайберді жастайынан атасы Өскенбай мен әжесі Зеренің тәрбиесінде мінезі орнықты, өнегелі болып өседі. Түрікше,  арапша сауат ашады. Біз көрген үлкен қора-жай киелі қара шаңырақта данышпан ақын Абайдың інісі Шәкәрім – қазақтың маңдайына біткен ұлы ойшылы, ақыны ержетті. Ал Құдайберді сүйегі Жидебайдағы қорымға жерленеді. 

                                        

 

Ерекше қора-жай Күңке мекендеген жер болды. Ғимараттың ұзындығы 30 метр ені 23 метр көлемінде. Күңке Ағанасқызы (туған және қайтқан жылы белгісіз) – бұрынғы Семей облысыАягөз ауданы, Ақшатау ауылы «Қалғұты» елді-мекенінде дүниеге келген. Күңке Ағанасқызы – Сыбанның Жаңгөбегінен тараған. Кұңке сұлу Құнанбайдың бәйбішесі болады. Одан туған Құдайберді, оның тұңғышы, данышпан ақын Абайдың інісі Шәкәрім – қазақтың маңдайына біткен ұлы ойшылы, ақыны екені әмбеге аян. Күңкенің - өз заманында аса беделді, аузы дуалы, төңірегіне сыйлы адам болғаны турасында да әңгіме аз емес. Қолымызда Күңке туралы тарихи деректердің тым аз екені де рас. Құнанбайдай айбары асқан, ел басқарған ірі тұлғаның үнемі бәйбішесі Күңкемен ақылдаспай, ешқандай мәселені шешпейтінінің өзінен көп нәрсені аңғаруға болатын сияқты.

 

 

 Құнанбайдың Күңке (Әйбөбек) мен Ұлжаннан кейінгі үшінші әйелі Айғыз. Басқа әйелдеріне қарағанда, Ұлжан мен Айғыздың ауыл-үй, қонысы бір болып, балалары араласып, бірге өседі. Құнанбайдың шешесі Зере өз қалауымен олардың қолында тұрған. Әуезовтің ел аузынан жинаған деректерінде мынадай жолдар кездеседі: «Абайдың екі шешесінің бірі - Айғыз (бұл адамның сұлуы болған)» , «Қажы: Көкшені Бақанасқа, бұл өзенге Мамайды саламын». Онда Сүйіндік болыс, Жуантаяқты да көшіреді, бұның аулын көшірмейді. Соны көшіріп келе жатып бір сұлу қыз көреді, қыз - Айғыз, соны алады. Абайдың екі шешесі содан». Сондықтан жеңгелері екі шешені тел еміп өсті деп, Абайды «Телқара» атандырған. Жазушы «Абай жолы» эпопеясында Айғыздың шынайы, әсем тұлғасын жасаған. Сол Айғыздың мекен еткен жері Шыңғыстау бөктерінен де фоторепортаж жасады.

Келесі аялдамамыз Құнанбайдың зерек, алғыр, дарынды, Омскіде орысша сауат ашқан ұлы Халиолла мазары болды. Халиолла небәрі 22 жасында Омскіде оқып жүргенінде қайтыс болған. Текті атаның ұрпағы. Айғыздың ұлы.

 

                                                        

            Сапарымыздың түйіні болған жер Мүрсейіт Бікеұлының кора-жайы мен бейіті болды.  Мүрсейіт Бікеұлы (1860ж. қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы – 1917ж.) - Абай шығармаларын жинап, көшіруші, насихаттаушы. Семейде орыс мектебінде, кейін Бұхарада білім алған. Абай оны ауылына алдырып, бала оқыттырған. Абай өлеңдері 5 дәптерге жазылып алынған, екеуі Қазақстан Ұлттық кітапханасының қолжазбалар қорында, біреуі “Әуезов үйі” ғылыми-мәдени орталығында сақтаулы. Абайдың Семейдегі мемлекеттік әдеби-мемориалдық қорығында дәптерлердің фото-көшірмелері бар. 1909 жылы Абайдың тұңғыш жинағын даярлау кезінде ол Тұрағұл мен Кәкітайға көп көмек көрсеткен. Абай шығармаларының түпнұсқасы сақталмағандықтан, Мүрсейіт қолжазбалары негізгі нұсқа саналады.1909 жылы қазақ халқының рухани өмірінде айрықша маңызы бар тарихи оқиға болды. Қазақ даласына дара даналығы, дуалы ауыз, ел билеуші қайраткерлігімен мәшhүр болған ақын Ұлы Абайдың өлеңдері жеке кітап болып басылып шықты.

            Бұл сапардан мен мол рухани азық алып, Ұлылар мекенінің ұлағатын ұғынып, Абай елінің үлкен тарихына көз жүгірткендей болдым. Шыңғыстауға жасаған осы сапардың бір «әттеген-ай» дегізгені осыншалық ұлы адамдардың қора-жайын көруге, бейіттеріне зиярат жасай бару үшін жолшыбай қауымға қиын түсетіндігі. Өйткені, ол жерлерде арнайы белгілер мен есімдері жазылған тастардың, тақталардың болмауы.

            Қарап отырсақ, Абай жеріндегі Күңкедей анамыздың, ақ апа атанған Айғыз анамыз бен текті ата ұлы Халиолла мен Абайдың хатшысы Мүрсейіттің қабірлері қоршалмай, елеусіз, ескерілмей жатқаны көңілді құлазытады.

            Алайда, Құнанбай әулетінің осыншалық кең аумақты алып жатқан мекенінің үлкен тарихқа толы екендігін танып білу әрбіріміздің мақсатымызға айналғаны абзал болар еді.

                                                                                                          Самал СЕРІКҚАЗИЕВА

«Абай елі»

                                                          

           

Дүйсенбі, 29 Маусым 2015 00:00

ТҮЛЕКТЕР ТАРТУЫ МОЛ БОЛДЫ

Автор

Туған жерге тағзым

ТҮЛЕКТЕР ТАРТУЫ МОЛ БОЛДЫ

 

Бүгінде аймағымыз бойынша қолға алынған «Туған жерге тағзым» акциясы өңірдің өркендеуіне елеулі үлес қосар игі шаралардың біріне айналды. Бұл бастама бірнеше жылдан бері Абай ауданы бойынша да қалыпты үрдіске түскен. Әсіресе, абаттандыру, түрлі салалардың дамуына қарқын алдыру бойынша ауыз толтырып айтарлықтай ілкімді істер артып келеді. Мәселен, атымтай жомарт азаматтардың жәрдемімен аудан келбетіне көрік қосқан алып нысандар, саябақтар салынса, атаулы жылдары қайта тоғысқан мектеп түлектері де өзіндік тартуларымен жерлестерінің қуанышын еселеп жүргендері белгілі.

Маусым айының 12 күні Қасқабұлақ ауылына жұмыс сапарымен барған біз де игілікті шараның куәсі болдық. Қазіргі М.Әуезов атындағы орта мектепті, яғни, сол кездегі Күлмен орта мектебін 1995 жылы бітірген қос сыныптың түлектері өздерінің 20 жылдық мерейтойларын ел қуанышымен ортақтастырмақ ниетпен туған жеріне тартуларын ұсыныпты.

- Бұл акцияны ұйымдастыру ауылдық округімізде өткен жылдан бастап ерекше қарқын алды, - дейді ауылдық округ әкімі Асхат Мұқатай. Мәселен, өткен жылы үш жүз түп тал көшеті егілсе, мектептің 24-ші түлектері, яғни, 1977 жылғы қыз-жігіттердің бастамасымен арнайы қаржы жиналып, мешіт ғимаратын күрделі жөндеуден өткізуге жұмсалған екен. Алла үйін әрлеуге көмек қолын созған жеке кәсіпкер Дәуренбек Тәуірбекұлы да мешіттің сыртқы жұмыстарына 500 мың теңге қаржылай қолдауын көрсетіп, жомарттық танытыпты. Сондай-ақ, бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі бағытында «Қасқабұлақ» ЖШС жетекшісі Амантай Мұқатаев 500 мың теңгеге мешіт төбесін жөндеуге жердемдескен. Осылайша, ауылдықтардың алғашқы бастамасы имандылық ұясынан бастау алыпты.

Ал, биылғы Жеңістің 70 жылдығына орай соғыс ардагерлері ұрпақтарының қолдауымен жиналған қомақты қаражатқа Жеңіс саябағы қайта жаңартылып, «белгісіз жауынгер» ескерткіші мен мемориалды тақта қашалып тұрғызылғаны да ел есінде. Бұдан өзге бүгінде ауыл келбетіне көрік қосқан сұлу мүсіндер де көшелерге жарасымды әсер беруде. Үш бірдей мүсінді туған өлкелеріне тарту еткен де 1978 жылғы мерейтой иелері. Осыдан жиырма жыл бұрын алтын ұя мектептерінен әр тарапқа қанат қаққан көкөрім қыз-жігіттер бүгін бір-бір үйдің отағасы мен отаналары атанып, үлкен азамат болып оралып отыр. Балалық бал дәурендерін сағынышпен еске ала келген түлектер 20 жылдық думандарын тойлап қана қоймай, игі істерді де қолға алуды ұйғарыпты.

«Сен де кеттің,

Мен де кеттім,

Ол да кетті ауылдан.                                                                                    

Осынымыз ұят болды-ау,

Ұят болды -ау қауымнан! - деп ақиық ақын Мұқағали жырлағандай, әр тарапқа түлеп ұшсақ та туған жерге деген перзенттік парызды өтеу көптен бері көкейде жүрген арманымыз еді, - дейді түлектер.

- Сыныптастар бас қосқан сәтте санамызға ұялаған бұл ойды 20 жылдыққа орай жоспарлаған едік. Ауылымызға әр беретін үлкен дүние жасасақ деген ниетіміз ең бірінші Елорда төрінде орналасқан алып Бәйтеректің шағын үлгісін орнатсақ деген ойға жетелеген еді. Алайда, ол үлкен жұмысты талап ететін болған соң, арнайы мүсіндерге тоқталып, ауданымыздағы мүсін өнерінің майталманы Сәтбек Сьязхановқа қолқа салдық. Біздің игілікті ісімізді бірден құптаған шебер қолды Сәтбек ағамыз уақыт күттірместен шұғыл жұмысқа кірісіп кеткен болатын. Бүгінде тамаша туынды - сәйгүліктің сұлу мүсіні, қазақтың қара домбырасы мен киелі қобыз аспабы да ауылымыздың көрікті жерлерінен орын теуіп отыр. Осы игі бастама ендігі аралықта ауылымызда жылдан жылға жалғастық тапса дейміз, - деген ізгі тілектерімен бөліскен түлектер қуаныштарын да жасырмады.

Алыс-жақыннан туған мекендеріне сағына жеткен түлектер бір-бірлерімен арқа-жарқа амандасқан соң, аяулы білім ордаларына барып, оқушылық сәттерін еске алысты. Балалық шақтары өткен сыныптарына бас сұғып, ыстық көрінетін парталарына отырып, өткен күндер естеліктерінен сыр шертті. Кеше ғана тұлымдары желбіреген оқушыларымен қауышқан ұстаздары мен сынып жетекшілері де осы думанның бел ортасында, түлектерінің қуанышына арнайы келіпті. Сол кездегі мектеп директоры Желдібаев Ақтайлақ, оқу ісінің меңгерушісі Нұрпейісова Меңдігүл, бастауыш сыныптағы ұстазы Қарақабақова Рысжан, сынып жетекшілері Мұқанова Шәрбәну мен Бекқожина Бақтыгүл сынды мұғалімдер шәкірттерінің туған мекендеріне жасап жатқан игілікті істеріне разы екендіктерін жеткізді. Ұстаздары өз оқушыларының бала күндерінен бастап ұйымшылдықтарына көңілдері толатынын атап өтті.

- Ұстаз деген жауапты мамандық. Баланы ерекше мейіріммен сүйген адам ғана бұл қызметте зор ықыласқа кенеледі деп санаймын. Мен де 43 жыл бойы осы салада табан аудармай еңбек етіп келемін. Бүгінде Астанада қызмет атқарудамын. Шәкірттерімнің осынау әрекетіне сүйсініп, менің де еңбегімнің еш кетпегендігін сезініп отырмын, - дейді сынып жетекшісі Шәрбану Мұқанова.

Қос сыныптың біріне жетекшілік еткен, бүгінде зейнеткер ұстаз Бекқожина Бақтыгүл сабақ кезінде қуанышты да қиыншылыққа толы да сәттер болғанын жасырмайды. - Соның бәрін жеңіп, оларды өмір атты толқынға баптап қосқан едік. Бүгін еңбегімнің ақталғанын көріп риза болып отырмын. Көбін танымай да қалып жатырмын. Құлдыраңдаған балаларын ертіп, ақар-шақар бір ел болып келуде. Бізді де құрметтеп шақырып отырғандарына алғысым зор, - дейді сынып жетекшісі.

- Бұл түлектер менің тұңғыш шәкірттерім еді, - деген бастауыш сынып ұстазы Қарақабақова Рысжан мектепалды даярлық тобына қабылдап алған оқушыларын 4 сыныпқа дейін аяқтандырып жібергенін айтып, балалық шақтағы фотосуреттерін де тамашалатты.

Мұнан соң салтанатты шара мүсіндердің ашылу рәсімімен жарасымды жалғастық тапты. Түлектер тартуына жиылған көпшілік те ерекше риза. Ең алдымен «Қасқабұлақ» ЖШС жетекшісі Амантай Мұқатай және бұрынғы мектеп директоры Желдібаев Ақтайлақ лента қию рәсімін жасаса, әжелер шашуларын шашып, ауылдықтар қуанышын еселеді.

Сөз кезегін алған ауыл әкімі Асхат Амантайұлы түлектерге шексіз алғысын білдіре келе, Сәтбек Сьязхановқа орасан еңбегі үшін алғыс хат табыстады. Көзтартар мүсіндер шынымен де майталман маманның қолынан шыққандығын бірден аңғартады.

Түстен кейін 20 жылдық түлектердің ұйымдастыруымен Мәдениет үйінде спорт саңлағы, кезіндегі Күлмен орта мектебінде 1984-90 жылға дейін дене шынықтыру пәнінің ұстазы болған білікті бапкер Аман Айтқазин атында қазақ күресінен жүлделі жарысқа кезек берілді. Дүбірлі доданы алғысөзбен ашқан ауыл әкімі Асхат Мұқатай спорт саласының шебері А.Айтқазиннің өзіне де тәлім бергендігін айта келе, көпшілікпен бірге бір минут үнсіздікпен еске алып, қатысушыларға сәттілік тіледі. Ауданның спорт саласының қарыштап дамуына өз үлесін қосқан жан-жақты спортшы, озат бапкер жайында жағымды естеліктерімен бөліскен әріптестері де шәкірттері де әсіресе қазақ күресін дамытып, облыстық, республикалық жарыстардың жүлдегері атанғанын мақтанышпен атап өтіп жатты.

Алдымен жеребе алған балуандар боз кілем үстіндегі белдесу сәттерін бастап та кетті. Жарысқа сол кездегі өзінің шәкірттерінен 8 балуан іріктеліп, белдесу сәтін барынша қыздыра түсті. 3 минуттан күрескен боз кілем шеберлері шаршы алаңның жеңімпазын да лезде анықтап берді. Зиятов Аманғазы І – орынды иеленсе, Еркінбаев Роллан ІІ- орын алды, ал Зиятов Рымғазы ІІІ- орынға табан тіреді. Жүлдегерлерге түлектер тіккен бағалы сыйлықтар берілді.

Түлектер тартуы кешкісін тіптен қыза түсті. Жастар паркіне жиылған ауыл халқы арасында қызықты лоторея билеттері ойнатылды. Соңы би кешімен жалғасып, от шашу да шара шырайын арттыра түсті.

Бір бұлар емес, келесі күні де түлектер ауылдастары үшін тағы бір сый дайындапты. Қандай дүбірлі той болмасын ат жаратып, бәйге аламанын қыздырмаған қазақ кемде кем шығар. Әсіресе, ұлттық спорт түрлері, теңге алу, аударыспақ, қыз қуу сынды қазақтың төл ойындарынсыз жарыс алаңын елестету тіптен мүмкін емес. Осынау күні түлектер де бұл үрдіске үлкен мән берді. Бұл шаралар өз кезегінде думанды шараның мәнін еселей түсті. Осылайша тай, құнан, аламан бәйгеде де қылқұйрық жүйріктер анықталып, жүлделі орындарын табысталды. Ал, келесі кезекте ұлттық ойындардың да жеңімпаздары анықталды. Барлығы да 1978 жылғы туған, ауыл мектебінің 25-інші түлектерінің бағалы сыйлықтарына ие болды.

Мереке иелері бір емес бірнеше күн тойлатып, соңғы күні табиғат аясына саяхатқа шығып, туған өлкенің көркемдігіне көз қанықтырды. Туған жерлеріне тартуларын ұсынған түлектердің 20 жылдық мерейтойлары үлкен көлемде, айшықты сәттермен есте қалды. Перзенттік парызды өтеу – осындай-ақ болар. Ең бастысы ауылдарына әдемі тартуларын ұсынып, ел мерейін еселеп, жұртшылық көңіліне ерекше серпіліс сыйлады. Туған жерге тағзымның ерекше көрінісі осылайша Қасқабұлақ ауылында да орын алды.

 

Тоғжан РАХЫМБЕКҚЫЗЫ,

«Абай елі»

Қарауыл-Қасқабұлақ-Қарауыл.

Сәрсенбі, 10 Маусым 2015 00:00

КОМПЬЮТЕРМЕН ЖАБДЫҚТАДЫ

Автор

       Елбасы тапсырмасын орындай отырып                            

                                

                                        

 

                           КОМПЬЮТЕРМЕН ЖАБДЫҚТАДЫ                    

Обырды ерте кезеңінде анықтау - онкологиялық ауруларды жеңіп шығуда елеулі рөл атқарады. Ал одан бөлек, халықтың ақпараттану деңгейі мен медициналық сауатын арттыру үшін БАҚ-да онкология мәселелерін барынша кеңінен жариялау қажет. Обыр неғұрлым ертерек анықталған болса, оны емдеу үміті соғұрлым көбірек болады. Дамыған елдерде обырдың тері, жатыр мойнағы, сүт безі, қуықасты безі, тоқ ішек обыры сияқты түрлерінен болатын өлім-жітімді төмендетуде тұрғындарды жаппай скринингтік тексеруден өткізу жоғары нәтиже берген. Бұл ретте Елбасы Н.Назарбаевтың Жолдауында онкологиялық диагноздан болатын өлімді азайту мәселесіне де басымдық берілген.

Бүгінде еліміз бойынша «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы мен Президенттің тапсырмасына сәйкес, онкологиялық жәрдемді дамыту бағдарламасы әзірленген. Оның аясында, еліміз бойынша, сондай-ақ, Шығыс өңірде де ілкімді шаралар қолға алынуда. Соның бір мысалы ретінде аудандық емхана бірлестігінің онкология кабинетіне Онкологиялық аурулардың алдын алу бойынша жұмыстарды жақсарту мақсатында жаңа компьютер берілді. Аудандық әкімдік тарапынан көрсетілген бұл жәрдемге дәрігерлер дән риза.

Қазіргі жұмыс тәртібі бойынша онкологиялық аурумен сырқаттанатын тұрғындар туралы мәліметтер электронды түрде компьютерде сақталады. Аудан бойынша бүгінде онкологиялық аурулармен 97 адам тіркеуде тұр. Онколог Ертіс Жапалов пен медбике Гүлшат Бабанаева компютерде 6 түрлі: жатыр мойны обыры, омырау, ер адамдардың қуық асты безі қатерлі ісігі, асқазан және өңеш, тоқ ішек және бауыр обырымен ауырғандар скрининг арқылы анықталғанын, тексеру қорытындысы комьпютерге енгізілгенін айтып өтіп, осынау дерттің алдын алу жолдары жайлы түсініктеме берді.

- Біздің қазақ - денсаулығына немқұрайлы қарайтын халықтың бірі. Қатерлі ісік ауруына ұшырағанын сезсе де, дәрігерге ауруы әбден асқынған соң барады. Сондықтан әр адам ауырып емес, ауырмай тұрып алдын ала қаралуы тиіс. Сонда ғана қоғам ауру-сырқаудан тазарып, салауатты өмір салтанат құрады, - дейді мамандар.

Аты жаман аурудың алғашқы белгілері: бүкіл ағзаның жалпы әлсіздігі, тәбеттің болмауы, ұйқысыздық, жүректің айнуы, асқазандағы аурулар, бастың жиі айналуы, ұмытшақтық, салмақтың жоғалуы т.б. Көптеген адамдар бұл белгілерді әлсіздік пен шаршағандық деп ойлауы мүмкін. Бірақ, әрдайым денсаулыққа салғырт қарауға болмайтынын есте сақтаған жөн. «Мұндай белгілердің бірнешеуі көрініс берсе, дереу дәрігерге бару керек. Бастың айналуы, салмақтың жоғалуы және белсенділіктің төмендеуі сырқаттың үшінші кезеңін білдіреді. Мұндай жағдайда уақытты кетірмей, міндетті түрде флюорография, УДЗ және эндоскопиялық зерттеу жасау қажет» дейді мамандар.

Анар ҚАБДУӘЛИҚЫЗЫ,

«Абай елі»

Біз туралы

Бас редактор: Байтусов Нуржан Мейзханович   

Тілшілер:  Сарсенбина Анар Қабдуалиқызы

Тілшілер: Рақымбекқызы Тоғжан 

Компьютерде теруші: Дукенбаева Баян 

 

 

Сайт материалдарымызды пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті.

Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін.

Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Соңғы жаңалықтар

Жазылу

Жаңалықты сізге жеткіземіз!
Скачать шаблоны Joomla бесплатно.
Создать личный сайт на Joomla!