Жуырда аудандық мәдениет үйінде ШҚО тілдерді дамыту жөніндегі басқарманың ұйымдастыруымен Абайдың 170 жылдығына арналған әр ұлт жастары арасындағы «Мақсұтым - тіл ұстартып, өнер шашпақ» атты облыстық деңгейдегі Абай оқулары болып өтті.
Биылғы жылдың атаулы мерейтойларының бірі Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы екені белгілі. Осы ретте өзге ұлт өкілдерінің хакім өлеңдерін қастер тұтып, жатқа оқуы игі шараның мән-маңыздылығын айқындап тұрғандай. Қос бірдей атаулы датаның қанаттаса келуі, тағылымдық дүние тарту етуі - келешек ұрпақ үшін, көп ұлтты мемлекетіміз үшін үлкен құндылық.
Кеше ғана кемеңгер тұлғаның 170 жылдығы өзі туған топырақта сән-салтанатпен аталып өтсе, бүгін сол дүбірлі думанның жалғасы аймақтық Абай оқуларымен толықты. Өңіріміздің басқа да аудан, қалаларынан келген өзге ұлт өрендерінің өнерін тамашалауға әсіресе, ауыл ақсақалдары мен ақ жаулықты әжелер мол жиылған еді. Шара шымылдығы Абайдың әдемі әнімен түрілгенімен, бір мезет жарықтың кенеттен сөніп қалуы ырымшыл халықтың көңіліне секем алдырды. Бұл күдік әсте бекер болмаған сыңайлы. Себебі, шара барысында қазақ әдебиетінің асқар биігі Абай әлемінің әрі мен әуезділігі жойылып, жырларының мәні жоғалғандай әсер алдық. Десе де Абайша айтсақ «Болмаса да ұқсап баққан» қатысушылардың талабына риза болыстық. Өрендер жатқа оқу, ән шырқау, мәнерлеп оқу бойынша барын салды.
Ақынның жақұт жырларын меңгеру бойынша өзара шеберлік сынасуға келген 10 үміткер арасында әсіресе орыс ұлтының өрендері басым екен.
Осылайша Бесқарағай ауданынан келген Кабакова Анна, семейлік Маулекеев Зумрат, Күршім ауданынан қатысушы Зайцев Рамиль, Курчатовтан Мурзаева Алена, Бородулиха ауданынан келген Виноградова Олеся, Өскемен қаласынан жеткен Слободчикова Анастасия, Шемонайха ауданынан Шотт Марина, Зырян ауданынан Коробейникова Елизавета, Үржар ауданынан келген Кульнева Мария, риддерлік Притыковская Кристина ортаға шақырылып, артынша әділ қазылар құрамы да таныстырылды. Төрешілер қатарында «Нұр Отан» париясы Абай аудандық филиалының бірінші орынбасары, қазылар алқасының төрағасы Қайырғазы Дүрмекбай, Өскемен қаласы химия-биология бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы, «Қазақ тілінің үздік оқытушысы» республикалық байқауының жеңімпазы Назымгүл Рашиева, М.Ибраев атындағы «Ақсұңқар» ақындар сыныбының жетекшісі, ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, халықаралық «Жамбыл қоры» сыйлығының лауреаты, ҚР-ның Мәдениет қайраткері Төлеген Жанғалиев, «Қаламқас» ән-би ансамбілінің әншісі, Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген қайраткер, Абай ауданының Құрметті азаматы, Абайдың ұрпағы Бақыт Шағатаева, Жидебайдағы Абай мұражайының меңгерушісі, әдебиетші ҚР Мәдениет саласының үздігі Әсет Мырзақасым төрелік жасады.
Сахна төріне көтерілген Абайдың туысы, Абай ауданының «Құрметті азаматы» Манатай Толғанбаев ақсақал сайыскерлерге сәттілік тілеп, ақ батасын берді. Алғашқы айналымда талапкерлер Абайдың өлеңдері мен қара сөздерінен жыр төгілтсе, екінші кезеңде «Абай жолы» романынан үзінді оқып, соңғы бөлімде дәстүрлі және Абай әндерін шырқады. Бірінші болып көп алдына шыққан семейлік Зумрат Маулекеев Абайдың 18 қара сөзімен сайыс шымылдығын түрді. Артынша талапкерлер хакімнің 17-ші және 8, 25-ші қара сөздерін, сондай-ақ «Әсемпаз болма әрнеге», «Өлсем орным, қара жер, сыз болмай ма», «Ғылым таппай, мақтан ба» сынды өлеңдері мен «Масғұт» поэмасынан үзінділер оқыды. Қазақы киінген қатысушылардың киім үлгісінде кінә болмағанымен, тілдік қолданыстары жұтаңдау сезіліп, кейбір сөздер тыңдар құлаққа түсінікті болмай жатты. ІІ бөлімде «Қайтқанда», «Жолда» тарауынан үзінді оқыған үміткерлер жағы бір-бірінен қалыспай, жатқа оқудан жаңылыспағанымен күршімдік Рамиль Зайцев мәтінінен мүдіріп, осалдық танытты. Бұл сайыскер соңғы кезеңде де сахна мәдениет сақтамай, соткасына сығалаумен болған еді. Бұдан өзге қатысушылар да Абайдың әуезді әндерін әлсіретіп алды. Көбіне ақынның «Көзімнің қарасы» әнін шырқаған жастар арасында бесқарағайлық Анна Кабакова ән мақамын өзге сарынға салса, риддерлік Кристина Притиковаская халық әні «Бір бала» әнін басқа біреудің сүйемелдеуімен шырқап, жоқтан бар жасады. Әрине, бұл өнерді тамашалап көңілдері өскен көрерменді емес, қынжылысы басым көпшілікті аңғардық. Тек 3 кезең бойынша да қарсыластарынан үздік шыққан үржарлық Мария Кульневаның талабына тәнті болдық. Қазақ тілін жетік меңгерген талапшыл қыз Абайдың асыл сөздерін 6- сыныптан бастап бойына сіңіріп келеді екен. Бүгінде Үржар ауданындағы «Науалы» балалар үйінде тәрбиеленіп жатқан Марияның ұлы ақынның әр сөзінен өзіне мол тағылым алатындығын айтты.
— Ауданымызда өткен Абай оқулары арасында І-ші орынды жеңіп алып, осы додаға келіп отырмын. Бүгінде Абайдың 20-дан астам өлеңдерін жатқа білемін. Тек мұнымен тоқталып қалмаспын деп ойлаймын, - дейді Мария.
Осылайша өрендер өнерінен соң қорытынды сәтке де кезек келген болатын. Әділ қазылар алқасы өзара кеңесе келе, лайық деп тапқан қатысушыларға жүлделі орындарды табыстады. Бас жүлдені өзге қарсыластарынан озық өнер көрсеткен Мария Кульнева еншілесе, І орынды Елизавета Коробейникова иеленді. Ал, ІІ орынға Анна Кабакова лайық деп танылса, ІІІ- орынды Анастасия Слободчикова жеңіп алды. Жүлдегерлерге ШҚО тілдерді дамыту жөніндегі басқарма тағайындаған бағалы сыйлықтармен марапатталды. Өзге қатысушылар да арнайы ынталандыру Алғыс хаттары мен түрлі сыйлықтар иеленді.
Тоғжан РАХЫМБЕКҚЫЗЫ,
«Абай елі»