Рухани жаңғыру: озық дәстүр
Ұлттық болмысымызды айғақтайтын ұлы ұғымдардың бірі – ақ дастархан! Жомарттық пен ақжарма пейілдің айқын нышаны саналатын, әр қазақ үшін қастерлі осынау атаудың өзіндік терең мән-мағынасы бар. Бағзыдан жеткен бұл ұғымның байыбын әсіресе ақ жаулықты әжелер қауымы жақсы түсінеді.
Ұлттық үрдістің тіні үзілмеген ұлылар елінде қазақы дәстүр мен салт-жоралғылар аясында түрлі шаралар жиі дүбірлеп өтіп жатады. Әсіресе, рухы өр, өресі биік, қаймағы бұзылмаған қазақы мінезі бар осынау өлкеде аузы дуалы ақсақалдар мен ел берекесін ұйытқан ақ жаулықты әжелерінің тәрбие мектебінің үлесі зор. Бұл ретте, жас ұрпақ алдында сан алуан асыл қасиеттерді, ұлттық құндылықтарды насихаттап, салт- дәстүрімізді дәріптеуде ерен еңбек сіңіріп жүрген ауданымыздағы «Нұр-Сана» салт-дәстүр орталығының әжелері осы үдеден табылуда.
Кешегі Айпара, Зере сынды рулы елдің арқа тұтары болған әжелеріміздің бүгінгі сарқыты арамызда жүр десек артық айтпағандығымыз. «Нұр-сана» салт-дәстүр орталығының кимешекті апалары туралы да осындай ізгі ой түюге болады. Аталмыш ұжым құрылған уақыттан бері аудан көлемінде ұланғайыр шараларға ұйытқы болды. Оған дәлел ретінде, биылғы жылы әжелеріміздің бастамасымен өткізілген «Қауышу», «Алғыс айту», «Ақ дастархан», «Ақ орамал» сынды игі дәстүрлеріміздің көптің көңілінен шығып, сыйластыққа, бауырмалдыққа, жалпы ізгі ниетке жол ашқанын айтсақ та болады. «Ананың тілегі ақ» деген осы-да.
Жуырда орталық жетекшісі Қаныша Нұрғалиева бастаған әжелеріміз аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімімен бірлесіп жоспарлы күнге орайластырып тағы бір шараны жоғары деңгейде ұйымдастырып өткізді. Бұдан бұрын да «Ақ дастархан» шарасын жоғары деңгейде атқарған әжелер осынау шараны жалғастырып, тәрбиелік, тәлімдік аясын кеңейте түскендей.
«Ақ дастархан» іс-шарасы арқылы әулеттің қамқоршылары ақ жаулықты аналардың босағаны жаңа аттаған келінге деген аналық ақ тілегінің, ерекше ілтипатының куәсі болдық. Яғни, үлкен тағылымның бастауы - ене мектебінен алар тәрбиенің алтын арқауын көрсетіп берді.
Бұл күні әжелер ақ дастархан жайды. Келелі басқосуда өрелі әңгімелер өрбіді. Әжелердің дәміне жақында ғана шаңырақ көтерген жас отбасылар Бектөлеуұлы Жандос пен Рамазанова Назигүл, Байтусов Нұржан мен Дәуренқызы Айдана, Қадыров Ернұр мен Мәденова Жаннұр, Ғабитов Аманбек пен Нұрланова Айжан арнайы шақырылыпты. Тағылымды да тәрбиелік мәні зор басқосуды осынау шараның ұйытқысы, «Нұр-Сана» салт-дәстүр орталығының төрайымы Қаныша Нұрғалиқызы ұлағатты сөздерімен аша келе, жас ұрпақты тәрбиелеуде атқарып жатқан айшықты еңбектеріне баса тоқталып өтіп, жас отбасыларға босағаларының берік, шаңырақтарының биік болуын аналық ақ жүрегімен тіледі.
Сонымен қоса, жас отауды жаңа көтерген осынау жастарға ізгі лебіздерін арнаған әжелер ән де шырқап, отырыстың сәнін келтірді. Бас қосып отырған жастар әр мамандықтың иелері, қызметте табысты жандар.
Ауыл аналары жай басқосу жасамапты, келін түсіру, беташардың маңызы мен құндылығы жөнінде де тағылымды әңгіме өрбітті. Осы орайда, жаңадан отау көтерген жас отбасылардың дастарханы мол болсын деген тілекпен «Дастархан» ән шашуымен әрлеп «Ақ дастархан» аталған тәтті торттарын ұсынды. Мұнымен қатар, көңілдері аппақ қардай кіршіксіз ақ әжелердің төрт шеті оюмен көмкерілген ақ дастархан жаймасы да жастарға ерекше сый болды. Кезінде ата-бабаларымыз дөңгелек үстелге ас ішкен-ді. Үстелдің үстіне оюлы дастархан жайылғанын ескерген әжелеріміз жастарға ырыс-бақ тілеп, төрт құбыласы тең болсын деп ақ дастархан тарту етті. Тағылымды басқосу барысында Абай бабамыздың әндері шырқалып, жиналғандарды әдемі әсерге бөледі.
Келелі әңгіме кестелі көрініс тапты. Атап айтсақ, ақ дастарханның құндылығы, жаңа түскен келіннің ата-енесін, жұбайын сыйлауы, келін ретіндегі міндеті жайлы тағылымды, тәрбиелік мәні бар әңгімелер айтылды. Міне, әжелер өткізген бір ғана кештің мән-маңыздылығы осылайша тереңнен орын алды. Осынау сәтте жас отауға неке куәлігін салтанатты түрде тапсыратын аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің бас маманы Әйгерім Боранбайқызы да жас отбасыларды құттықтап, сыйластық, ауызбіршілік сынды құнды қасиеттер жайлы әсерлі әңгімелеп, жастарға жанұя бақытын тіледі.
Бүгінгі жас отау иелерін қазақы мәнер, ұлттық үрдіс негізінде сусындатудың маңызы зор. Тағылымы зор ерекше отырыста «Нұр-Сана» салт-дәстүр орталығының әжелері де аналық ізгі тілектерін білдіре келе, өздерінің жастық шақтарынан әңгіме шертіп, тұрмысқа қажеттінің барлығы даяр қазіргі заман келіндерінің бақытты екендіктерін айтып өтті. Мұнымен қатар, Абай атамыздың туған күнімен тұспа-тұс келген, жаңа құрған отауларының керегелері кең, шаңырағы биік болуына тілектестіктерін білдірді.
Ақ дастархан басында сән-салтанат орнап, сыйластықпен сый-сыбаға тартылған, жүректен жыр ағытылған бұл күн жас шаңырақ иелерінің есінен мәңгілік кетпесі анық.
Анар СӘРСЕНБИНА,
«Абай елі»