ЕЛІ ЕРІН ЕСКЕ АЛДЫ

 

   Мамыр айының  жайма шуақ күндерінің бірінде, дәлірек айтсақ,12 мамыр күні  Шыңғыстаудың топырағынан өсіп-өніп шыққан, өр тұлғалы, даңқты ұлымыз, Қазақстан Республикасының құрметті спорт қайраткері Қазақстанның екі мәрте түйе палуаны, «самбо» күресінің майталманы, Абай ауданының «Құрметті азаматы»  Таутанов Манарбек Бекенұлы атындағы республикалық турнир VI- рет жалауын көтерді.

  Қашанда  ұлысын ұлықтап, асылын ардақтаған Абай жұртшылығы бұл жолы да дәстүрден жаңылмай Шыңғыстаудың нар ұлы Таутанов Манарбекті еске алуға арналған қазақ күресінен ересекер арасындағы Республикалық  турнирді жылдағыдай кең көлемде атап өтті.

    Шыңғыстудың қасиетті қойнауында дүние есігін ашқан Манарбек әкесі Бекеннің өтінішімен жас кезінен бастап Қарауыл ауылында ұйымдастырылған қазақша күрестен КСРО  спорт шебері Мағауия Оразбековтың тәрбиесін алған.

1978 жылы Алматы қаласында № 86 мектепте білім ала жүріп              ҚР еңбек сіңірген жаттықтырушы Темірхан Досмағанбетов, Нұрлан Бейсенбаевтардың тәрбиесінде болады.
Мектеп бітірген соң  (1985-1989 жылдары  азаматтық борышын өтеп келіп) Қазақ дене шынықтыру институтын бітіріп  «самбо», «дзюдо» күрестерінен жаттықтырушы мамандығын алады.  1999-2001 жылдары Туран Университетін сырттай оқып бітірген заңгер Манарбек Алматының мал дәрігерлік институтының дене тәрбиесі кафедрасында оқытушы, жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы қызметін атқарған.

Дзюдо күресінен жастар арасында Дүниежүзілік Олимпиадада ең тұңғыш оқушысы Ерлан Слямбаев 1-ші орын алады. 
2001 жылдан бастап ҚР туризм және спорт агенттігінің ұлттық командасының бас жаттықтырушысы болып еңбек етеді. Өз ісіне адал, мол тәжірибелі ұстаз, талантты жаттықтырушы, білікті ұйымдастырушы болады.

Манарбек дзюдо күресінен республиканың жоғары көрсеткішке жетуіне  10-15 жылдай қажырлы еңбек еткен. Төрт Халықаралық дәрежедегі спорт шебері, жетпістен артық спорт шеберлерін дайындаған,

Манарбек Таутановқа 1996 жылы «самбо» күресі бойынша «ҚР еңбегі сіңген жаттықтырушы» атағы берілді. 1998 жылы «дзюдо» күресі бойынша «ҚР еңбегі сіңген жаттықтырушы» атағы тағы да берілді. Манарбек республика палуандарын үлкен Әлемдік биіктерден көрсетті. Халық алдындағы ерекше еңбегі үшін оған  ҚР бас бапкері, «Абай ауданының құрметті азаматы» атағы берілді.

Манарбек Таутановты еске алуға арналған турнир қазақ күресінен талай палуандардың үлкен спортқа қадам жасауына септігін тигізген еліміздегі ең ірі жарыстардың бірі.

    Жасындай жарқылдаған батыр ұлды еске алуға еліміздің түкпір-түкпірінен 14 облыс, 2  қаладан  150-ге тарта балуандар жиналды.

Күннің ыстығына қарамастан  «Аға сұлтан» алаңына жиылған қауымның қарасы  да көп болды.

  Қазақ күресі – нағыз текті күрес түріне жатады. Балуандардың жауырыны толық жерге тисе ғана таза жеңіс болып есептелінетін, нағыз білек күші бұлқынған, қарсыласының жігерін құм қылған апайтөс алыптардың күресі.

Осындай дүбірлі доданың  демеушілерсіз өтпейтіні белгілі.Жыл сайынғы дәсүрден жаңылмай өткізіліп отыратын байрақты бәсекенің өтуіне мұрындық болған Астана қаласы мәдениет және тілдерді дамыту, дене шынықыру  және спорт бөлімі, Абай ауданының әкімшілігі, аудандық дене шынықтыру  және спорт бөлімі, аудандық спорт мектебі азаматтарының еңбегін атап өтпеске болмас.

  Осылайша жарыстың  ашылу салтанаты басталды. Еліміздің Әнұраны шырқалып, ортаға осы жарыстың бас төрешісі, Қазақстан Республикасының құрметті спорт қайраткері, Қазақ күресінен жоғарғы дәрежедегі төреші Қайрат Чармухаметов бастаған жарыс төрешілері мен жарысқа қатысушы палуандар шақырылып, салтанатпен халыққа таныстырылды. Жарысың ашылу салтанатында  Абай ауданының әкімі Тұрсынғазы Мүсәпірбеков сөз бастап Абай елінің абыройын асқақатып, артына өшпестей із қалдырған өр рухты ұлымыз Манарбек Таутанов атындағы Республикалық турнирге қатысушыларға сәттілік тілеп, жарыстың шымылдығын ашып берді.

    Ары қарай сөз кезегі қазақ күресінің іргетасын қалап, аталмыш спорт түрінің шашбауын көтеріп жүрген Диханбай Дүржанұлы мен Марат Жақыт , Жеңіс Биткөзов сынды спорт ардагерлеріне берілді.  Қазақта «Саусақ бірікпей ине ілікпейді» деген жақсы сөз бар.  Осынау игілікті шараның жоғары деңгейде өтуіне Манарбек Таутановтың жары Гүлмира апай, сонымен   қатар Серік Қоржыкенов, Берік Канафин, Зекен Шаймарданов сынды спорттағы үзеңгілес достары мен шәкірттерінің ерен еңбегі екені белгілі.

   Боз кілемдегі байрақты бәсекені түсіруге телеарналар да қалыс қалмады. «Ертіс өңірі», «Каз спорт», «Қазақсан-Өскемен» арнасының  түсірілім тобы арнайы келіпті.

Үш күнге ұласқан байрақты бәсекенің бірінші күнінде балуандарымыз командалық белдесу бойынша жекпе-жекке шықты. Тартысты өткен жекпе-жекте өзіміздің жерлестеріміз,  тасқа салса жарып өтетін  қазақ елінің барыстары -Айбек Нұғымаров, Мұхит Тұрсынов бастаған команда  намысты қолдан бермей, қарсыластарының жауырындарын жерге тигізіп жеңісті жұлып әкетті. Осылайша Шығысымыздың абыройын тағы бір асқақтатып тастады. (300 мың теңге). 2-орынды Алматы қаласынан келген балуандар (150 мың теңге), 3-орынды Алматы мен Астана қаласынан келген апайтөс батырлар бөлісті. (80 мың теңге).

   Бәсекенің екінші күнінде палуандарымыз жекелей сынға түсті. 50 кг бойынша (1-орын) Н.Тұтқышев Қарағанды обл, (2-орын )Б.Жүніс Атырау обл,( 3-орын) Ә.Мұханбетжанов Қостанай обл, Д.Ниетбай Алматы қ.60 кг бойынша  (1-орын) Е.Еренқайып Алматы қ. (2-орын) А.Балмаш Қостанай қ,  (3-орын)  М.Берекетов ШҚО, А.Арыстанбеков Алматы қ   66 кг бойынша (1-орын)  Б.Гарипуллаев Жамбыл обл, Н. Тұрсынғазиев ШҚО, (3-орын) Р.Рантаев Қызылорда обл, О.Ілесбеков Алматы қ. 74 кг бойынша   (1-орын) Қ.Төленбай  Алматы қ, (2-орын)  Д.Темірханов Алматы қ, (3-орын )А.Ғалымов Қарағанды обл, Б. Манасбаев ШҚО  82 кг бойынша (1-орын) Ә. Сахан Алматы қ, (2-орын )Н.Сәлімжанов Қостанай обл, (3-орын) Д.Пахриденов Жамбыл обл, Е.Мағауинов Алматы Алматы қ. 90 кг бойынша (1-орын) Б.Ахметбеков Қарағанды обл,( 2-орын ) С.Шәмшиев Алматы қ,      (3-орын ) П.Жәмәділ  ОҚО, М.Жаңабай Маңғыстау обл  100 кг бойынша      (1-орын)  М.Тұрсынов ШҚО, (2-орын)  А.Қалиев Атырау обл, (3-орын)  С.Пак  Астана қ, Ә. Жұмахметов Алматы қ. 100 кг жоғары салмақпен (1 орын) Д.Нұралинов Алматы қ, (2-орын)  А. Сейтен  Астана қ, (3-орын)         О. Шынкеев Астана қ, Н. Аманжолұлы Алматы обл. 

 Жарыстың үшінші күні де жалғасын тапты. Ашық аспан астында төселген боз кілемнің үстінде белдескен ірі денелі батырлар  «түйе палуан» атағына таласы.  Жан алысып жан беріскен бәсекеде турнирдің түйе палуаны болып – Алматы қаласының мықтысы  Д.Нұралинов,  (200 мың теңге), 2-орын  М. Жаңабай Маңғыстау обл  (150 мың теңге)  3-орын О. Шынкеев Астана қ, А. Қалибеков ШҚО. (100 мың теңге) жеңіп алып,  ақшалай сыйақылармен марапатталды.    Осылайша, алысқанды алып ұратын апайтөс палуандар Абай елін ұлан-асыр дүбірге бөледі.

    Жарыстың жабылу салтанаты кешінде жеңіс туын  желбіреткен  барлық жеңімпаздарға бағалы сыйлықтар тарту етілді.

   Еліміздің спорт тарихында, оның ішінде қазақ күресі мен дзюдоның дамуына айрықша еңбек сіңіріп, соңына ұрпақ жадына ұмытылмас жарқын із қалдырып өткен марқұм  Манарбек Таутанов  биыл тірі болса 50 жасқа толар еді.  

Мұқағали Мақатаев жырлағандай «фәни дүниедегі барша пенде бір сәттік қонақ ғана»   Иә, ажал жас таңдамай  біреуге ерте, біреуге кеш келеді. Дегенмен,  Шыңғыстаудың киелі топырағында Манарбек Таутановтың есімін ұлықтап, жолын жалғар әлі талай батыр ұлдардың дүниеге келері хақ.

 

 Тоғжан Қалымова

«Абай елі»

 

 

 

 

 

Мақаланы бөлісу

Пікір қалдыру үшін тіркелу

Біз туралы

Бас редактор: Байтусов Нуржан Мейзханович   

Тілшілер:  Сарсенбина Анар Қабдуалиқызы

Тілшілер: Рақымбекқызы Тоғжан 

Компьютерде теруші: Дукенбаева Баян 

 

 

Сайт материалдарымызды пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті.

Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін.

Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Соңғы жаңалықтар

Жазылу

Жаңалықты сізге жеткіземіз!
Скачать шаблоны Joomla бесплатно.
Создать личный сайт на Joomla!